Tôi còn nhớ lần đầu ghé thăm một vườn sầu riêng ở Cai Lậy (Tiền Giang), tôi thực sự bất ngờ. Không chỉ vì hương thơm thoảng nhẹ từ những trái sầu riêng đang vào vụ, mà còn bởi cách người nông dân chăm cây, nói chuyện với cây như người thân. “Giống Thái bây giờ lời lắm, miễn là biết cách làm”, anh chủ vườn nói, rồi chỉ tay vào một cây Monthong trĩu quả, gốc to bằng bắp đùi. Chính từ những lần như vậy, tôi bắt đầu mày mò sâu hơn về kỹ thuật trồng sầu riêng Thái – một giống cây đang thay đổi diện mạo nông nghiệp ở miền Nam.
1. Lợi ích và tiềm năng kinh tế khi trồng sầu riêng Thái
Trồng sầu riêng Thái có lời không? Câu này, tôi nghĩ nhiều bà con cũng từng tự hỏi.
Câu trả lời, theo kinh nghiệm tôi chứng kiến và số liệu từ Bộ NN&PTNT, là: có, nếu biết chọn giống, canh tác đúng kỹ thuật, và kết nối được đầu ra.
- Giá sầu riêng Thái xuất khẩu sang Trung Quốc hiện dao động 65.000–90.000đ/kg (tùy loại, thời điểm). Vào tháng 5, ngay mùa chính vụ, giá có thể chững lại, nhưng nếu bà con xử lý ra hoa nghịch vụ, thì giá bán tăng 30–40%.
- Thương lái Trung Quốc rất chuộng sầu riêng Monthong chín cây, cơm vàng, hạt lép. Họ sẵn sàng bao vườn, thậm chí ứng vốn cho các hộ có vườn đạt chuẩn GlobalGAP.
- Nếu so với các giống sầu riêng nội như Ri6, sầu riêng Thái thường cho trái to hơn (3–5 kg/quả), tỷ lệ hỏng sau thu hoạch thấp hơn.
Tôi đã thấy những hộ chỉ trồng 2ha mà thu về hơn 800 triệu/năm, chưa trừ chi phí. Tất nhiên, không phải ai cũng làm được vậy – nhưng nó cho thấy tiềm năng là thật.
2. Chọn giống sầu riêng Thái phù hợp khí hậu Việt Nam
Việc chọn giống không đơn giản là ra vườn ươm, mua cây đẹp về trồng. Phải cân nhắc rất kỹ:
| Giống | Ưu điểm | Hạn chế | Cảm nhận cá nhân |
|---|---|---|---|
| Monthong | Trái to, cơm dày, mùi nhẹ, dễ xuất khẩu | Thời gian sinh trưởng dài | Rất phù hợp để làm hàng xuất khẩu |
| Chanee | Mau cho trái, thơm đậm, ăn rất béo | Trái nhỏ, không hợp thị trường TQ | Ngon, hợp thị trường nội địa |
| Ri6 lai Thái | Sức sống tốt, phù hợp ĐBSCL, chống chịu tốt | Mùi chưa chuẩn như Monthong chính gốc | Dễ trồng, phù hợp nông dân mới vào nghề |
Cá nhân tôi thường khuyên bà con nên lấy giống tại Viện Cây Ăn Quả miền Nam hoặc các cơ sở uy tín ở TP.HCM, vì những nơi đó cung cấp cây sạch bệnh, có ghép bo rõ nguồn gốc, tỷ lệ sống cao.
3. Chuẩn bị đất và cải tạo đất
Tôi từng đi khảo sát đất ở Cái Bè, Bến Tre, Long An – đa số là đất phèn nhẹ đến trung bình, có nơi lẫn cả mặn vào mùa khô. Trồng sầu riêng ở đó mà không xử lý đất thì chẳng khác gì nuôi heo mà quên chuồng.
Một số việc cần làm, theo tôi thấy là không thể bỏ qua:
- Làm mô cao 50–70cm, rộng 1m, để rễ không bị úng.
- Rải vôi dolomite (1–2kg/m2) để hạ phèn, cân bằng pH. Tôi thường rải trước 1 tháng rồi mới trồng.
- Trộn đất với rơm mục, phân bò hoai, cộng thêm vi sinh Trichoderma, giúp đất tơi, giữ ẩm tốt.
Lưu ý nhỏ: Nếu đất thịt pha cát, bạn có thể bỏ bớt rơm, tăng phân chuồng.
4. Kỹ thuật trồng sầu riêng Thái đúng chuẩn
Tôi thấy nhiều người trồng kiểu… “ngẫu hứng”, thích đâu trồng đó. Nhưng với sầu riêng Thái, cây nào không đủ không gian là thiệt hại về sau.
Gợi ý từ trải nghiệm cá nhân:
- Mật độ: 7x7m hoặc 8x8m là ổn. Chừa đường đi, lối tưới.
- Hố trồng: Rộng 60x60x60cm, lót đáy bằng lớp phân chuồng hoai + lân.
- Khi xuống giống, đừng xé bầu làm rách rễ cọc. Tôi thường cắt đáy bầu, giữ nguyên rễ chính, tránh làm tổn thương.
- Che nắng bằng lá dừa hoặc lưới, nhất là trong 2 tháng đầu.
5. Quy trình chăm sóc và bón phân theo từng giai đoạn
Chăm cây này không giống chăm ổi hay mít. Nó “khó tính” hơn, nhưng một khi hiểu được tính nó thì dễ làm hơn bạn nghĩ.
Tôi chia ra như sau:
- Năm 1: Tập trung nuôi thân – dùng NPK 16-16-8 (1 tháng 1 lần), xen kẽ phân chuồng hoai.
- Năm 2–3: Bắt đầu tạo tán, điều chỉnh nhánh. Tôi thường dùng kéo bấm cắt bỏ nhánh yếu, giữ 3–4 nhánh khỏe.
- Tưới nước: Tưới nhỏ giọt là tối ưu. Tôi lắp máy hẹn giờ, ngày tưới 1 lần vào sáng sớm.
- Làm cỏ và che gốc: Quan trọng để giữ ẩm. Nhiều hộ bỏ qua đoạn này, cây chậm phát triển thấy rõ.
6. Xử lý ra hoa, đậu trái và cắt tỉa
Đây là phần tôi thấy nhiều người sợ nhất – nhưng thực ra, hiểu nguyên lý rồi thì sẽ “nhàn”.
- Ra hoa nghịch vụ: Dùng Paclobutrazol đúng liều, kết hợp xiết nước 20–25 ngày là hiệu quả. Cây phải đủ tuổi (tầm 4–5 năm) mới nên làm.
- Đậu trái: Khi đậu nhiều quá, tôi thường tỉa bỏ trái non, chỉ giữ 2–3 trái/cành, để nuôi cho tốt.
- Sau khi trái bằng quả bóng tennis, bắt đầu bón phân kali cao để làm cơm dày.
Nên nhớ: Thà ít trái nhưng đạt loại 1, còn hơn đầy cây mà bán rẻ.
7. Phòng trừ sâu bệnh hại phổ biến
Tôi ưu tiên hướng hữu cơ kết hợp sinh học, vì cây sầu riêng phản ứng mạnh với thuốc hóa học nặng.
Những bệnh tôi gặp nhiều nhất:
- Xì mủ thân (do nấm Phytophthora): Dùng Trichoderma, bơm gốc, kết hợp thoát nước tốt.
- Sâu đục thân: Dùng bẫy đèn hoặc bẫy pheromone, thay hàng tuần.
- Rệp sáp: Pha Neem + nước rửa chén loãng, xịt vào sáng sớm.
8. Thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch
Sầu riêng Thái mà thu sớm thì… hỏng hết. Chín sinh lý là yếu tố sống còn.
- Dấu hiệu chín: Cuống teo, có vết nứt nhỏ ở sống múi, nghe “bộp” khi gõ.
- Sau thu, tôi cho vào kho mát hoặc xe lạnh 13–15 độ, không để quá 7 ngày.
- Trước đó phải sơ chế kỹ: lau sạch, bao lưới, gắn tem truy xuất.
Đừng để trái bị trầy xước – xuất khẩu là họ soi kỹ lắm.
9. Mô hình thành công và hỗ trợ từ địa phương
Tôi từng làm việc với một nhóm nông dân ở Chợ Lách – họ tổ chức HTX sầu riêng, trồng theo VietGAP, được Agribank cho vay lãi suất ưu đãi. Một năm, họ xuất hơn 30 tấn sang Trung Quốc, qua liên kết với doanh nghiệp OCOP.
Bạn cũng có thể bắt đầu nhỏ: 50–100 cây, làm thử, ghi chép kỹ, rồi hãy mở rộng.
Kết luận
Trồng sầu riêng Thái không phải là cuộc chơi dễ ăn, nhưng với người kiên trì và chăm chỉ, nó là con đường làm giàu bền vững. Tôi không vẽ màu hồng – thực tế có rủi ro, từ sâu bệnh đến đầu ra. Nhưng nếu bạn làm đúng từ đầu, chịu khó học hỏi (và sai vài lần như tôi đã từng), thì cây này sẽ trả ơn xứng đáng.
Tham khảo thêm từ các nguồn uy tín:
- FAO – Durian Production Guide
- Cục Chế biến và Phát triển Thị trường Nông sản Việt Nam
- FreshPlaza – Global Durian Export Trends
Tôi hy vọng bài này giúp bạn hiểu rõ hơn, không chỉ là kỹ thuật trồng – mà còn cả những chuyện bên lề mà ít sách vở nào nhắc tới. Nếu có gì chưa rõ, cứ để lại bình luận. Tôi vẫn đọc, và sẽ phản hồi nếu có thể.
